حقایق علمی درباره آب آشامیدنی و روش تصفیه آب

روش تصفیه آب آشامیدنی

آب سالم زندگی سالم

آب یکی از نعمات بزرگ پروردگار است که منشاء حیات و سرآغاز زندگی موجودات زنده است. امروزه با پیشرفت صنعتی و رشد جمعیت، مصرف آب افزایش یافته است و منابع آب موجود قابل مصرف، در معرض استفاده بیش از حد  قرار گرفته است .

میزان مصرف سرانه آب در اجتماعات مختلف متفاوت است و با فرهنگ و ارتقای سطح بهداشت جوامع ارتباط مستقیم دارد. هرچه سطح فرهنگ و بهداشت بالاتر باشد نیاز به آب و مصرف آن نیز افزایش می یابد.

 

مشخصات آب 

آب تنها ماده متداول درطبیعت است، که به هرسه حالت فیزیکی، یعنی جامد، مایع و بخار وجود دارد.

 

ویژگی های آب آشامیدنی 

آب مصرفی برای شرب اجتماعات، علاوه بر کافی بودن، باید از نظر بهداشتی نیز مناسب باشد. میزان متوسط مصرف آب برای آشامیدن هر فرد 2-1 لیتر در روز است که باید مطبوع و عاری از هرگونه آلودگی باشد.

بطور کلی آب را در صورتی قابل آشامیدنی می گویند که صاف و زلال، بی رنگ، بی بو و دارای شرایط زیر باشد:

الف - آلوده به عوامل بیماری زا و مزاحم نباشد.

ب - عاری از مواد مسموم کننده باشد.

ج - مواد معدنی وآلی آن برای مصرف کننده زیان آور نباشد.

 

منابع آب شامل

الف - آبهای سطحی مثل رودخانه، نهرها

ب - آبهای زیرزمینی شامل چشمه، چاه، قنات

 

مواد موجود در آب 

الف - مواد محلول: باعث حل شدن نمک در آب میشود.

ب- مواد کلوئیدی و معلق : شامل ذراتی با ابعاد بسیار کوچک میباشد که مدتها در آب شناور می ماند و جدا کردن آنها با تصفیه آب صورت می گیرد.

 

ناخالصی ها و آلودگی های متداول آب 

آب صد در صد در طبیعت یافت نمیشود. در آب ممکن است ناخالصی و آلودگی های زیر دیده شود.

الف) گازها: نظیر Co2، هیدروژن سولفره، ازت و اکسیژن

ب) ترکیبات شیمیایی: مانند کلسیم، منیزیم، سدیم، فلوئور، آهن، سولفاتها، بی کربناتها، نیتراتها و نیتريتها و غیره .

ج ) مواد معلق غیر زنده مانند ذرات رس، ماسه های ریز

د ) مواد معلق زنده مانند باکتری ها، قارچ ها، جلبکها، انگل ها و ویروسها

املاح موجود در آب تا حد مجاز برای بدن لازم بوده و آب را مطبوع وگوارا می نماید. وجود بیش از حد مجاز املاح کلسیم و منیزیم و گاهی آهن و مس در آب را اصطلاحاً سختی آب می گویند.

ضمناً میکربهای بسیاری از بیماریها که همراه مدفوع ، ادرار، استفراغ دفع میشوند می توانند سبب آلودگی آب شوند.

مهم ترین شاخص آلودگی آب تاکنون باکتری کلی فرم بوده که دارای گونه های متفاوتی میباشد. نوع خاصی از دسته کلیفرم ها بنام اشرشیا ( Coli - E ) که منشاء مدفوعی دارد بعنوان شاخص آلودگی آب انتخاب گردیده است.

 

نمونه برداری آب جهت آزمایش باکتریولوژی

کیفیت باکتریولوژی آب آشامیدنی را فقط از طریق نمونه های متوالی که در طول مدت زمان معینی جمع آوری شده میتوان ارزیابی نمود.

برای جمع آوری نمونه آب باید از بطریهای شیشه ای یا درب سمباده ای استریل استفاده شود و اقدامات حفاظتی برای جلوگیری از آلودگی های بعدی آن بعمل آید.

بر روی برچسب بطری باید تاریخ نمونه برداری، نام شخص نمونه گیر و مکان نمونه برداری ثبت گردد.

ابتدا شیر برداشت را با پنبه الکلی مشتعل ضد عفونی میکنند و سپس شیر آب را باز كرده و پس از چند ثانيه آب را داخل بطری می ریزند در آن را بسته و به آزمایشگاه یا مرکز بهداشتی درمانی می فرستند.

آزمایش بهتر است بلافاصله بعد از نمونه برداری انجام شود اما چون در مناطق روستایی این مسئله امکان پذیر نیست، بنابراین برای آب های آلوده فاصله زمانی 6 ساعت و برای آبهای پاک فاصله زمانی 12 ساعت از لحظه نمونه برداری تا انتقال به آزمایشگاه باید در نظر گرفته شود و حداکثر از 24 ساعت تجاوز ننماید.

 

سالم سازی آب شرب

هیچگونه آبی را نمی توان قبل از تصفیه و یا اطمینان از سالم بودن آن مصرف کرد. هدف از تصفیه آب عبارت است از :

الف) جداکردن مواد شناور و معلق در آب

ب) عاری کردن آب از عوامل بیماری زا

ج) برطرف کردن رنگ، بو، طعم نامطبوع آب تا آنجا که مورد قبول مصرف کننده قرار گیرد.

 

تصفیه آب در مقیاس کوچک ( مصارف فردی یا خانگی )

برای تصفیه آب مصرفی در منازل سه روش کلی وجود دارد .

الف ) صاف کردن

ب) جوشاندن

ج) گندزدایی توسط مواد شیمیایی (پرکلرین)

 

ساده ترین روش ضدعفونی کردن آب ، جوشاندن آن است .

با جوشاندن صحیح آب بسیاری از عوامل بیماری زا نظیر باکتری، کیست و تخم انگل از بین می روند.

برای مقادیر کم آب درمنازل، میتوان پس از جوشاندن ( بمدت یک دقیقه از شروع نقطه جوش) آن را ضدعفونی و عاری از میکرب نموده و پس از سرد شدن بدون جابجا نمودن به ظرف دیگر، برای شرب از آن استفاده کرد.

 

گندزدایی آب آشامیدنی با پرکلرین 

پرکلرین یا هیپوکلریت کلسیم پودر سفید رنگی است با خاصیت گندزدایی که بوی زننده و تندی دارد و مجاری تنفس را آزار میدهد. این ماده در بازار با درجه خلوص 60 تا 70 درصد عرضه میشود.

در زمان کلرزنی رعایت نکات زیرضروری است :

-         در موقع استفاده از پودر پرکلرین ماسک یا پارچه ای را جلو دهان و بینی ببندید .

-         پس از بازکردن درب بشکه، پودر کلر داخل آن حداکثر تا یک ماه و نیم قابل استفاده است و بیشتر از این مدت، اثرش را از دست میدهد.

-         پرکلرین را باید از دسترس اطفال دور نگه داشت .

-         هر زمان که به آب کلراضافه میشود باید با وسیله ای آب را بهم زد تا بخوبی مخلوط شود و برای استفاده از آب باید حداقل 30 دقیقه صبرکرد.

-         آبهای بسیار آلوده که محتوی مقادیر زیادی مواد آلی هستند و یا آبهای تیره برای کلرزدن مناسب نیستند، بنابراین آبهای تیره را اول باید صاف کرد و بعد آن را کلر زد.

-         میزان پرکلرين برای ضدعفونی هر مترمکعب آب 3 تا 5 گرم و میزان مطلوب کلرآزاد باقیمانده در حد 2/0 تا 8/0 میلی گرم در لیتر است.

 

شرایط نگهداری پودر پرکلرین

-         بخاطر حساسیت نسبت به گرما و رطوبت باید بشکه های پرکلرین درجای خشک و خنک نگهداری شود. نگهداری آن در آفتاب و یا انبارهای گرم، خطر انفجار را در پی دارد.

-         بشکه های پرکلرین را نباید در مجاورت مواد بودار و قابل اشتعال مانند بنزین، نفت، گازوئیل یا سموم کشاورزی بخصوص سم فسفره ا مواد ضد عفونی کننده مانند کرئولین قرار داد و به شدت باید از این کار اجتناب نمود.

-         انبار مخصوص نگهداری بشکه های پرکلرین باید مجهز به تهویه مناسب باشد.

-         کف انبار مخصوص نگهداری بشکه های پرکلرین باید از جنس مقاوم به رطوبت ساخته شده باشد.

-         بشکه های پرکلرین را باید روی صفحات چوبی که به فاصله 10 سانتی متر از کف انبار فاصله دارد قرار داد.

-         روی درب انبار محل نگهداری پرکلرین باید علامت هشدار دهنده نصب شود

 

کلرینه نمودن آب در انبارها

برای گندزدایی آب موجود درآب انبار، ابتدا باید حجم آب انبار که معمولاً به شکل مکعب مستطیل میباشد را محاسبه کرد. سپس به ازاء هرمتر مکعب تا 5 گرم پودر پرکلرین را با توجه به میزان آلودگی در داخل یک سطل آب کاملاً حل نموده، پس از آن محلول بدست آمده را باید به آب انبار اضافه نمود، بطوریکه تمام سطح آب را فرا گیرد. سپس آب را با وسیله ای تمیز خوب بهم زد تا محلول پرکلرین در تمام قسمتهای آب پخش شود. پس از نیم ساعت آب کلرینه شده و قابل مصرف میباشد.

 

کلرینه کردن آب چاه 

برای گندزدایی آب چاه، پس از محاسبه حجم چاه باید به ازاء هرمتر مکعب آب یک قاشق مرباخوری پرکلرین ( حدود 5 گرم ) را در داخل یک سطل آب حل و به آب چاه اضافه کرد . از آنجا که آب چاه مرتباً اضافه میشود. هر زمان که بوی کلر در آب استشمام نشد، لازم است گندزدایی تکرار شود.

طریقه دیگری که برای گندزدایی آب چاه وجود دارد کوزه گذاری است . به این ترتیب که ابتدا در بدنه یک کوزه سفالی با گنجایش 12 تا 15 لیتر ، دو سوراخ به قطر 6 میلیمتر در دو طرف کوزه نزدیک وسط آن ایجاد کرد . سپس 750 گرم پودر پرکلرین و3 کیلو گرم ماسه کاملاً تمیز را مخلوط نموده و به داخل کوزه ریخته پس از آن در کوزه را با یک ورقه پلاستیک غیرقابل نفوذ محکم بسته و بعد کوزه را در چاه آویزان میکنند ، بنحوی که پائین تر از سطح آب قرار گیرد.

این مقدار پرکلرین برای گندزدایی آب چاهی که روزانه 900 تا 1200 لیتر آب از آن برداشت میشود برای مدت یک هفته کافی است در این مدت کوزه را باید خارج و کار را تکرار کرد.

 

كلرينه كردن آب مخازن ( زميني يا هوايي )

بايد ابتدا حجم منبع را معين نموده و سپس به ازاء‌ هرمتر مكعب از آب 5 گرم ( يك قاشق مرباخوري) پودر پركلرين به آب اضافه نمود.

ضروري است كه قبلاً پركلرين مورد نياز را در يك سطل يا ظرف آب حل كرده ،‌ محلول را  در داخل مخزن ريخته و به نحوي بهم زدكه با آب مخزن كاملاً مخلوط شود.

 

كلرينه كردن آب آشاميدني با محلول كلر مادر (‌كلر 1 درصد)‌

يكي از روشهاي ساده براي گندزدايي و تهيه آب آشاميدني سالم ،‌استفاده از محلول كلر مادر يا كلر 1 درصد است . درحال حاضر در بسياري از روستاهاي كشور به دلايل مختلف ، مانند عدم وجود لوله كشي از روش كلر مادر براي سالم سازي آب شرب استفاده ميشود. موفقيت اين روش در روستا بستگي به آموزش صحيح و اصولي مردم دارد.

 

براي تهيه محلول كلر مادر يا 1% پانزده گرم ( يك قاشق غذاخوري يا سه قاشق مرباخوري ) از پودر پركلرين را  در يك ظرف مناسب ( بطري تيره زنگ) ريخته ،‌ آنقدر آب اضافه مي كنيم ، تا حجم محلول به يك ليتر برسد. سه قطره از اين محلول يك درصد براي گندزدايي يك ليتر آب كافي است . بديهي است پس از نيم ساعت بايد ميزان كلر باقيمانده را اندازه گيري كرد.

براي اطمينان از وجود كلر باقيمانده در آب و اندازه گيري آن از وسيله اي بنام كلرسنج استفاده ميشود.

 

كلرسنج

كلرسنج دستگاهي است كه از طريق مقايسه رنگ ،‌ ميزان كلر باقيمانده را مشخص ميكند و درجه اسيديته آب با آن اندازه گيري ميشود.

كلرسنج ها برحسب نوع معرفي كه در آنها به كار مي رود ، شناخته ميشوند متداول ترين آنها كلر سنج هاي با معرف محلول ارتو توليدين و يا معرف D.P.D شامل كلر سنج هاي قرصي ، محلولي و پودري هستند

موارد مرتبط



ارسال نظر

نام: *
ایمیل:*
نظر شما: *

 


شیرآلات بهداشتی راسان - صدای مشتریان